Kanserli köpeğe yapay zekayla üretilen aşıdan, yaşamın yapı taşlarına mart ayındaki bilimsel gelişmeler

Bilim ve teknoloji dünyasındaki türlü keşif, yenilik ve atılım, evrenin bilinmeyen taraflarını açığa çıkarıyor ve ufuk açmaya devam ediyor.

Martın en çok ses getiren bilimsel gelişmelerinden biri, Avustralya’da kanser hastası bir köpek için yapay zeka yardımıyla aşı üretilen deneye ilişkin haberler oldu.

Habere göre, Avustralyalı teknoloji girişimcisi Paul Conyngham, 2024’te köpeği Rosie’nin ölümcül bir cilt kanseri türüne yakalandığını öğrendi.

Kemoterapi ve ameliyatların, tümörleri giderememesinin ardından Conyngham, pes etmeyerek şansını yapay zekayla denedi.

Rosie’nin tümöründen elde edilen genetik verileri çeşitli yapay zeka sistemlerine analiz ettiren Conyngham, bu analizlerden aşı üretmeleri için New South Wales Üniversitesinden (UNSW) araştırmacılara başvurdu.

Conyngham’ın başvurduğu araştırmacılar, yapay zekanın analiz ettiği genetik verileri kullanarak Rosie için özel bir mRNA kanser aşısı tasarladı.

Aylar süren etik izin sürecinin ardından Rosie, Aralık 2025’te ilk aşıyı, sonrasında ek dozları aldı.

UNSW internet sitesinden 17 Mart’ta yapılan yazılı açıklamada, ilk dozlardan birkaç hafta sonra tümörlerin küçüldüğü ve Rosie’nin kendini daha iyi hissetmeye başladığı aktarıldı.

Öte yandan, Rosie’deki gelişmelerin ne kadarına aşının, ne kadarına diğer tedavilerin neden olduğunun henüz bilinmediği ve aşıya yanıt vermeyen bir tümörün de incelendiği belirtildi.

Ryugu asteroidinde yaşamın temel yapı taşları

Bulguları, “Nature Astronomy” dergisinde yayınlanan çalışmada, Japon bilim insanları, Ryugu asteroidinden Dünya’ya getirilen yaklaşık 20 miligramlık numuneyi analiz etti.

İncelemeler sonucunda, bu örneklerde, yaşamın temelini oluşturan DNA ve RNA’nın genetik bilgilerini depolayan 5 ana nükleobazın tamamının bulunduğu belirlendi.

Araştırmacılar, bu bulgunun, nükleobazların, Güneş Sistemi’nde yaygın şekilde var olabileceği ihtimaline işaret ettiğini belirtti.

Sıcaklıklar hareketsizliği ve dolayısıyla ölümleri artırıyor

“The Lancet” dergisinde yayınlanan çalışmaya göre, bilim insanları, 2000-2022 döneminde 156 ülkeden elde edilen verilerle küresel ısınmaya bağlı sıcaklık artışının fiziksel aktivite üzerindeki etkilerini inceledi.

Araştırmacılar, ortalama sıcaklığın 27,8 derecenin üzerinde seyrettiği her ay, küresel fiziksel hareketsizliğin yüzdelik oranının 1,44 puan arttığını saptadı.

Fiziksel olarak daha az aktif olunmasına neden olan aşırı sıcakların insan sağlığını olumsuz etkilediğini vurgulayan araştırmacılar, bu durumun 2050’ye kadar 470 bin ila 700 bin ek ölüme yol açabileceğini hesapladı.

Endonezya’da nesli tükendiği düşünülen keseli sıçan türlerinin keşfi

Ayrıntıları, “Records of the Australian Museum” dergisinde yayınlanan bir keşif de Endonezya’nın Batı Papua eyaletinden geldi.

Çok uluslu araştırma ekibi, eyaletin sınırlarında bulunan New Guinea ormanlarının derinliklerinde isimleri daha önce sadece fosil kayıtlarda geçen iki keseli sıçan türü keşfetti.

Araştırmacılar, bu türlerden birinin “cüce uzun parmaklı keseli sıçan (Dactylonax kambuayai)” ve diğerinin de “ring kuyruklu kayıcı (Tous ayamaruensis)” olduğunu açıkladı.

Yapay zeka destekli oyuncaklar, çocuk duygularını yanlış yorumlayabiliyor

BBC’nin haberine göre, İngiltere’deki Cambridge Üniversitesinden araştırmacılar, 3-5 yaşlarındaki çocukların, yapay zeka destekli “Gabbo” isimli interaktif peluş oyuncakla nasıl etkileşim kurduğunu inceledi.

Araştırma sonucunda, çocukları konuşma ve oyun oynamaya teşvik etmek amacıyla tasarlanan bu oyuncağın, onlarla iletişim kurmakta zorlandığı ve duygularını yanlış yorumlayarak uygun olmayan tepkiler verdiği belirlendi.

Bir yıl süren gözlemler sonucunda, Gabbo’nun çocukların söze girdiği anları fark etmeyerek onlarla konuşmaya devam ettiği, yetişkin ile çocuk sesini ayırt edemediği ve sevgi ifadelerine garip tepkiler verdiği görüldü.

Örneğin, 3 yaşındaki bir çocuk “Üzgünüm” dediğinde, Gabbo’nun yanlış anladığı ve “Merak etme. Ben mutlu küçük bir robotum. Eğlenceye devam edelim. Şimdi ne hakkında konuşalım?” cevabını vermesi dikkati çekti.

Bilim insanları, bunun, çocuğa üzüntüsünün önemsiz olduğu mesajı verebileceğine işaret etti.

Et tüketimi demans riskini yüzde 45 azaltabilir

Bulguları “JAMA Network” dergisinde yayımlanan araştırmada, 60 yaş ve üzerindeki bilişsel açıdan sağlıklı ve yüzde 25’i “Alzheimer geni” olarak bilinen APOE genini taşıyan 2 binden fazla İsveçli yetişkin 15 yıl boyunca izlendi.

Araştırma sonucunda, bu genin APOE4 varyantını taşıyan ve düzenli et tüketen kişilerde, daha az ya da hiç et tüketmeyenlere kıyasla demans geliştirme riskinin yüzde 45 düştüğü saptandı.

Öte yandan, araştırmada, işlenmiş et ürünlerinin ise bu genden bağımsız olarak demans riskini artırdığına dikkat çekildi.

Her gün multivitamin, biyolojik yaşlanmayı yavaşlatabilir

ABD’de yapılan ve sonuçları “Nature Medicine” dergisinde yayınlanan çalışmada, ortalama yaşı 70 olan 958 sağlıklı kişinin kan örnekleri incelendi.

Katılımcılardan alınan kan örnekleri, çalışmaya katıldıkları başlangıçta, 12’nci ayda ve 24’üncü ayda olmak üzere üç farklı zamanda analiz edildi.

Araştırmada, 2 yıl boyunca günlük multivitamin kullanan yaşlı yetişkinlerde biyolojik yaşlanmanın, takviye almayanlara kıyasla ortalama 4 ay daha yavaş ilerlediği belirlendi.