25 yıl sürdü! Avrupa’nın tarihi Mars aracı 2028 yılında fırlatılacak

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Mars’a göndermeyi planladığı rover (yüzey aracı) Rosalind Franklin, uzun süredir devam eden ertelemeler ve değişen uluslararası ortakların ardından yeni bir fırlatma takvimine kavuştu. NASA tarafından yapılan açıklamaya göre görev, SpaceX Falcon Heavy roketiyle 2028’in sonlarına doğru ABD’deki Kennedy Uzay Merkezi’nden fırlatılacak.

Çeyrek asırlık Mars planı

Rosalind Franklin projesinin temeli NASA’nın 1997’de Mars’a ilk yüzey aracını indirmesinin ardından ESA’nın kendi Mars aracı geliştirme fikrine dayanıyor. Başlangıçta Aurora programı kapsamında şekillenen proje, 2000’li yılların başında 2009’da fırlatılması planlanan bir görev olarak tasarlanmıştı.

İlk planlara göre araç Rusya’nın Soyuz roketiyle Mars’a gönderilecekti. Ancak proje, zaman içinde hem finansal hem de teknik nedenlerle kapsamlı değişikliklere uğradı.

2010’lu yılların başında proje, ExoMars adıyla Avrupa ve ABD’nin ortak girişimine dönüştü. 2009’da imzalanan anlaşma, NASA ve ESA’nın Mars keşif çalışmalarını birlikte yürütmesini öngörüyordu. Plan, hem Avrupa hem ABD üretimi iki yüzey aracının 2018’de Mars’a birlikte gönderilmesini içeriyordu.

Ancak NASA, 2012 yılında bütçe kısıtlamalarını gerekçe göstererek projeden büyük ölçüde çekildi. Bu durum ESA’yı yeni ortaklıklara yöneltti ve Rusya ile iş birliği süreci başladı. Rusya, fırlatma sistemleri ve iniş altyapısına katkı sağlarken Avrupa tarafı bilimsel yükleri ve araç geliştirme sürecini sürdürdü.

İş birliğinin en önemli çıktılarından biri 2016 yılında Proton roketiyle fırlatılan Trace Gas Orbiter oldu. Bu araç bugün halen Mars yörüngesinde aktif şekilde görev yapıyor, bilimsel veri sağlıyor ve NASA’nın yüzey görevleriyle iletişim kurulmasına yardımcı oluyor.

Aynı görev kapsamında taşınan küçük bir teknoloji demonstrasyon aracı ise Mars’a iniş sırasında başarısız olmuştu.

Yüzey aracının fırlatılması ise 2018’den 2020’ye, ardından 2022’ye ertelendi. Parşüt sistemindeki test sorunları ve COVID-19 pandemisi bu gecikmelerde etkili oldu.

Ancak asıl kırılma 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesiyle yaşandı. ESA, Rusya ile yürütülen ExoMars iş birliğini sonlandırdı. Bu karar, fırlatma roketi ve iniş sistemi dahil birçok hazır bileşenin kullanılmadan kalmasına yol açtı.

ABD yeniden devrede

2024 yılında NASA ile ESA arasında yeni bir anlaşma imzalandı. Bu anlaşmaya göre ABD, yüzey aracının fırlatma sistemi, iniş sırasında frenleme sağlayacak itki teknolojileri ve Mars gecelerinde elektronik sistemleri sıcak tutacak nükleer ısıtıcılar dahil olmak üzere kritik katkılar sağlıyor.

NASA ayrıca daha önce bu görev için bir kütle spektrometresi geliştirmişti. ESA ise roverın üretimi, entegrasyonu ve Mars yüzeyindeki operasyonlardan sorumlu olmaya devam ediyor.

NASA’nın onayıyla birlikte Rosalind Franklin Support and Augmentation (ROSA) programı devreye alındı ve fırlatma görevi SpaceX’e verildi. Böylece Falcon Heavy, Avrupa’nın Mars’a göndereceği ilk yüzey aracı için resmi fırlatma aracı oldu.

Bu görev aynı zamanda SpaceX için Mars’a yönelik ilk fırlatma operasyonu olacak.

Mars’a ilk Avrupa inişi

ESA bugüne kadar Mars’a başarılı bir iniş gerçekleştiremedi. Bu nedenle görev, yalnızca bilimsel değil aynı zamanda tarihsel bir eşik olarak değerlendiriliyor.

Fırlatmanın 2028 sonunda gerçekleşmesi halinde roverın (yüzey aracı) 2030 yılında Mars’a ulaşması bekleniyor. Uçuş rotası, gezegenin yoğun toz fırtınası sezonundan kaçınacak şekilde planlanıyor.

Görevin en kritik bilimsel hedefi, Mars yüzeyinin yaklaşık 2 metre derinliğine kadar sondaj yapılabilmesi. Bu derinlikte elde edilecek örneklerin, milyarlarca yıl boyunca radyasyondan korunmuş organik moleküller içerebileceği değerlendiriliyor.

Bilim insanlarına göre bu tür derin katmanlar, yüzeye kıyasla yaşam izlerinin korunması açısından çok daha elverişli bir ortam sunuyor.

Rover (yüzey aracı), yalnızca sondaj yeteneğiyle değil, aynı zamanda gelişmiş hareket kabiliyetiyle de öne çıkıyor. Altı tekerlekli yönlendirme sistemi ve “wheel walking” adı verilen özel hareket mekanizması, aracın Mars yüzeyinde daha esnek ve bağımsız şekilde ilerlemesini sağlayacak.