Kıyamet senaryosu şimdilik ertelendi! Son anda kurtulduk!

Ancak Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) dün doğruladığına göre, ozon tabakasındaki delikler, onu onarmak için on yıllardır süren küresel çabalar sayesinde küçülüyor.

Bilim adamları ilk olarak 1985’te Antarktika üzerinde bir boşluk keşfettiler. Birkaç yıl sonra, dünyanın dört bir yanındaki ülkeler, “ozonu incelten maddeleri” aşamalı olarak ortadan kaldırmak için küresel bir çaba olan Montreal Protokolünü kabul ettiler. Ve şimdi, bu çalışma sayesinde, bilim adamları ozon tabakasının önümüzdeki yıllarda normal, sağlıklı hali gibi görünmesini bekliyorlar. Bu, insanlarda cilt kanseri ve katarakt riskinin yanı sıra bitki ve ekinlerde güneş hasarı riskini azaltacak bir gelişme.

WMO 2066 civarında, ozon tabakasının Antarktika üzerindeki 1980’deki haline geri döneceğini düşünüyor. Ozon incelmesi en şiddetli burada olduğu için, diğer alanların daha da çabuk iyileşmesi bekleniyor. Kuzey Kutbu’nun yukarısında, ozon tabakası 2045’te 1980’deki gibi görünecek. Dünyanın geri kalanı içinse bu iyileşmenin 2040’a kadar gerçekleşmesi bekleniyor. Birleşmiş Milletler uzmanlarından oluşan bir heyet bu bulguları dün Amerikan Meteoroloji Derneği’nin yıllık toplantısında sundu. Tabii ki bu ilerleme, ozon tabakasını incelten maddeleri sınırlayan politikaların yürürlükte kalmasına bağlı.

Kıyamet senaryosu şimdilik ertelendi! Son anda kurtulduk!

Stratosferdeki ozon molekülleri, güneşten gelen zararlı UV-B radyasyonunu emerek çoğunun bize ulaşmasını engelliyor. Bu, atmosferimizde sürekli olarak ozon oluşturma ve yok etme sürecinin bir parçası. Ancak bazı kimyasallar yükseldiğinde bu denge bozuluyor ve yaratılandan daha fazla ozonun yok olmasına neden oluyor.

En kötü suçlulardan bazıları, bir zamanlar soğutma, iklimlendirme, aerosol spreyler ve bir dizi başka üründe kullanılan kloroflorokarbonlar (CFC’ler) ve CFC’ler için daha az zararlı ikameler olarak geliştirilen hidrokloroflorokarbonlar (HCFC’ler). Neyse ki, şimdiye kadar, Montreal Protokolü ozon tabakasını incelten maddelerin yaklaşık %99’unu aşamalı olarak ortadan kaldırmayı başardı.

Ozon tabakasını korumaya yönelik küresel anlaşma, iklim değişikliğini yavaşlatma çabaları için de faydalı. Ozon tabakasını incelten maddeler, HFC olarak adlandırılan ve güçlü sera gazı salınımı olan başka bir kimyasal sınıfıyla değiştirildi. Kigali Anlaşması, gezegeni ısıtan kimyasalları sınırlamak için 2016 yılında Montreal Anlaşmasına eklendi. HFC’leri küresel olarak baltalamanın küresel ısınmayı önemli ölçüde – 2100 yılına kadar yarım santigrat dereceye kadar – azaltması bekleniyor. Bağlam açısından, dünya sanayi öncesi dönemden bu yana zaten yaklaşık 1,2 santigrat derece ısındı ve bu, bugün yaşadığımız aşırı hava olaylarının çoğunu şiddetlendiriyor.

Ancak WMO’nun iyi haberleriyle ilgili bir iklim uyarısı var. Uzmanlar heyeti, fosil yakıtları yakarak verdiğimiz zararın bir kısmını geri almak için kasıtlı olarak iklimi ve atmosferi manipüle eden “jeomühendisliğin” ozon tabakasında potansiyel olarak kendi bedelini ödeyebileceği konusunda uyarıyor. Taraftarlar, bu taktiğin gezegeni soğutmaya yardımcı olabileceğini düşünüyor çünkü aerosoller güneş ışığının bir kısmını uzaya geri yansıtabiliyor. Ancak, WMO destekli yakın tarihli bir rapora göre bunlar “önemli riskler taşır ve istenmeyen sonuçlara neden olabilir”. Ve bazı iklim uzmanları, bir girişimin yakın zamanda stratosferde yansıtıcı kükürt parçacıkları salma girişimi konusunda alarm zillerini çaldı bile.