Dünyanın En Şiddetli Sesleri: Doğanın Patlamaları ve İnsan Sesleri

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Güçlü bir patlamanın, dünyanın öbür ucundan bile duyulabileceğini hiç düşündünüz mü? Günlük hayattaki gürültüler, geçmişte yaşanan olayların yanında adeta bir masum fısıltı gibi kalıyor. Bilimsel veriler ve arşivler, şimdiye kadar kaydedilen en büyük sesin, insan eliyle değil doğanın kendi gücüyle oluştuğunu net biçimde gösteriyor.

İnsanoğlunun yeryüzünde çıkardığı en büyük gürültü, soğuk savaş döneminin bir gösterisi olarak tarihe geçti. 1961 yılında Sovyetler Birliği, Çar Bombası adını taşıyan dev nükleer silahı pattı. Yaklaşık 50 megatonluk patlama, Hiroshima’daki atom bombasının yaklaşık 3 bin 800 kat daha güçlüydü ve ortaya çıkan gürültünün yaklaşık 224 desibel olduğu hesaplandı. İnsan kulağıyla normal sesler arasında bir fark olduğunda, tek bir nefes 10 desibel; bir elektrikli matkap ise yaklaşık 95 desibel seviyesinde. Desibel ölçeği logaritmik olduğundan, her 20 desibellik artış ses gücünü 100 katına çıkarır; 224 desibel bu yüzden hayal gücü ötesi bir seviyedir.

İnsanın oluşturduğu yüksek sesin en çarpıcı örneklerinden biri, Belfastlı bir öğretmenin 1994 yılında öğrencilerine bağırdığı anda elde ettiği 121,7 desibellik rekordur. Ancak doğal afetler söz konusu olduğunda, insan yapımı teknolojilerin ötesine geçiliyor. Bu bağlamda iki aday dikkat çeker: Kuzey Rusya’daki Sibirya ormanlarını yok eden Tunguska Olayı ve Krakatoa Yanardağı’nın 1883’teki patlaması. Tunguska’da patlamanın gücü yaklaşık 10–20 megaton olarak tahmin edilirken, şok dalgasının ulaştığı nokta yaklaşık 300 desibele yaklaşmıştır. Patlama merkezine 60 kilometre mesafedeki insanlar bu dev dalgaya karşı savunmasız kaldı ve büyük bir bölümü etkilenmiştir.

Gezegen çapında unutulmaz bir yankı bırakan Krakatoa olayında, 200 megatonluk enerjiyle patlama, denizcilerin kulak zarlarını bile zorlayacak bir ses kaydı bıraktı. Patlama 4 bin 800 kilometre uzağa kadar net biçimde duyuldu; patlama sırasında oluşan enerji dalgası, dünyanın dört bir yanına yayılmış ve üç kez dünya etrafında dolaşmıştır. Bilim insanları bu sesin tam 310 desibele ulaşabileceğini öne sürer. Buna karşılık 1970’lerde Michigan’da ölçülen 118,1 desibel rekoru, Krakatoa’nın etkisi karşısında küçümsenebilir kalır.