Uydu Taramalarıyla Doğal ve Kültürel Mirasın Kesişen Noktası: Sudan’ın Anıtsal Mezarları ve Koruma Riski

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Günümüz teknolojisi, geçmişe ulaşmanın yeni yollarını sunuyor. Masa başında analizler yaparak da arkeolojik ipuçlarını gün yüzüne çıkarmak mümkün hale geldi. Uluslararası bir ekip, Sudan’ın doğusundaki uçsuz bucaksız topraklarda 260 adet yeni anıtsal yapıyı tespit etti. Bu yapılar Nil Nehri ile Kızıl Deniz arasındaki geniş alanda bulunuyor ve daha önce hiçbir harita veya arşivde yer almıyordu. Uzaydan elde edilen dijital taramalar, geçmişin 4 500 ile 6 500 yıl öncesine uzanan devasa mezar alanlarını gözler önüne serdi. Çevrelerinde yer alan dairesel oluşumlar, genişlikleri bazı bölgelerde 80 metreye kadar varan boyutlarda dikkat çekiyor.

Merkezde yer alan tek bir insana ait kalıntıların bulunduğu bu halkaların çevresinde ise sığır, koyun ve keçi kemikleri gibi evcil hayvan izleri bulunuyor. Henüz bölgede resmi bir arkeolojik çalışma başlatılmadı; uzmanlar yapıların Atbai Muhafaza Mezarları topluluğuna ait olduğunu düşünmekte. Bu bölgede geçmişte yaşamış göçebe toplulukların su kaynaklarına ve vahalara yakın bölgeleri tercih ettiği, onların izlerinin Sahra Çölü’nün iklimsel döngüsünü anlamamıza yardımcı olduğunu gösteriyor. Bilim insanları Sahra’nın her yaklaşık 21 bin yılda bir yeşil bir savana dönüştüğünü ortaya koyuyor; bahsi geçen anıt mezarlar da bu dönemde hayvancılığa uygun olan verimli dönemlerde inşa edilmiş olabilir.

Gobero bölgesinde daha önce benzer geniş kapsamlı toplu mezar alanları bulunmuştu. Zamanla kumlar yeşili yutar olsa da, bu topluluklar geride yalnızca taş halkaları bırakarak tarih sahnesinden çekilmiş görünüyor. Günümüzde bilim insanları bu keşfin heyecanını yaşarken, bölgeden gelen haberler kaygıları da artırıyor. Doğu Çölü, son yıllarda kontrolsüz bir altyapı ve madencilik hareketleriyle karşı karşıya kalıyor. Definecilerin ve madencilerin bölgede sürdürdüğü faaliyetler, binlerce yıllık miras için doğrudan bir tehdit oluşturuyor. Yapılan son incelemeler, yeni tespit edilen anıtlardan 12’sinin geri dönülemez şekilde zarar gördüğünü gösteriyor. Eğer koruma tedbirleri acilen uygulanmazsa, insanlığın bu hafızası bütünüyle kaybolabilir.